Ta strona używa Cookies. Przeczytaj naszą politykę prywatności. xKorzystając ze strony
wyrażasz zgodę na używanie cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.

Przewodnik po rekuperacji decentralnej cz. I

Przewodnik po rekuperacji

Przewodnik: Rekuperacja decentralna

Czy rekuperator ścienny to dobre rozwiązanie dla mojego domu? Takie pytania bardzo często pada z ust naszych klientów, gdy stają przed wyborem centrali. Jest to oczywiście zrozumiałe, rekuperacja w domu to inwestycja na kilkanaście a nawet kilkadziesiąt lat, która wiąże się ze znaczącym wkładem finansowym. Co więcej w przypadku błędnego doboru centrali rekuperacyjnej wymiana na inny model oznaczałaby koszt od 5 tys do nawet 20 tys. złotych.

Dlatego gdy odpowiadamy na pytanie czy rekuperator ścienny jest dobrym wyborem, bardzo możliwe że niekażdy usłyszy od nas odpowiedź pozytywną. Dlaczego? Rekuperacja decentralna nie jest idealnym rozwiązaniem dla wszystkich klientów i na wszystkie problemy.

Postanowiliśmy zebrać najczęstsze pytania klientów w kompendium wiedzy na temat rekuperacji decentralnej. Mamy nadzieję, że po przeczytaniu tego przewodnika będziesz już pewien czy rekuperator ścienny to rozwiązanie dla Ciebie.

Jak działa rekuperator decentralny? 

Szukając w Internecie rekuperatorów decentralnych możemy się spotkać z różnym nazewnictwem, my określamy naszą jednostkę jako wewnątrzścienną/ścienną, inni producenci jako rekuperator mini, kompaktowy czy pokojowy. Jednak moim faworytem jest termin ukuty przez przeciwników rekuperacji decentralnej czyli rekuperator „dziura  w ścianie”, oczywiście coś w tym jest – nie da się ukryć że otwór w ścianie jest jak najbardziej potrzebny przy montażu takiej jednostki. Natomiast samo działanie tego urządzenia jest trochę bardziej złożone niż wywiercenie otworu…

Idea działania rekuperacji decentralnej jest taka jak systemu rekuperacji scentralizowanej, czyli nawiewamy świeże powietrze, usuwamy zużyte. Różnica polega na tym, że w przypadku rekuperatora decentralnego wywiew i nawiew odbywają się beż użycia kanału. Natomiast w przypadku centralnego systemu mamy osobne kanały nawiewne i kanały wywiewne, które transportują powietrza.

Powietrze nawiewne trafia do wymiennika i tam przeciwprądowo oddaje swoją energię cieplną. W rekuperatorze ściennym typu "push-pull" mamy z kolei wymiennik regeneracyjny, czyli wyciągamy powietrze, które ma swoją energię, zawiera ciepło z pomieszczenia. Wymiennik akumuluje sobie to ciepło z powietrza ogrzanego w tym jednym cyklu pracy, czyli wyciąga. Z reguły taki jeden cykl trwa 70 sekund. Następnie, zatrzymuje się na chwilę, zmienia kierunek obrotu, nawiewa teraz powietrze z zewnątrz chłodne, ale oddaje to ciepło z wymiennika.

Strumienie powietrza nie mieszają się, bo cykle następują w odstępach czasowych, czyli raz nawiewa, raz wywiewa, z pauzą pomiędzy cyklami. Nawiew i wyciąg nie jest realizowany na raz, w urządzeniu jest tylko jeden wentylator (przynajmniej w naszym rozwiązaniu). Na rynku są takie rozwiązania, gdzie rekuperator ścienny ma dwa wentylatory i naraz pracują strumienie naprzemiennie. 

jak działa rekuperator ścienny

Jednostki decentralne, które działają naprzemiennie – nawiew/wyciąg, określa się również
jako urządzenia push-pull, czyli najpierw nawiewa „push” , potem wyciąga „pull”.

Rekomendujemy montaż parami, ponieważ kiedy zamontujemy jednostki w dwóch pomieszczeniach albo na dwóch przeciwległych ścianach danego pomieszczenia, np. dużego salonu to możemy zsynchronizować te rekuperatory. Kiedy jeden rekuperator jest w cyklu nawiewu, to drugi może być w cyklu wywiewu, czyli wentylujemy całe pomieszczenie. Potem zamieniamy te cykle, odwracamy bieg, jedna nawiewa, druga wywiewa.

W ten sposób mamy skuteczniejsze przewietrzanie całej kubatury. Ale z drugiej strony, jeżeli nie mamy takiej możliwości, nie mamy funduszy, chcemy pomóc sobie przynajmniej częściowo z jakością powietrza i z poziomem wilgotności w pomieszczeniu, jedna jednostka też da radę.

Teoretycznie, w przypadku montażu jednej jednostki która naprzemiennie nawiewa i wyciąga, częściowo te strumienie się pomieszają, to co nawiejemy za chwilę wyciągniemy i odwrotnie, to co wypuściliśmy częściowo nawiejemy do środka, ale ten procent w strumieniu jest bardzo znikomy. Z tego powodu, doradzamy klientom aby instalowali rekuperatory wewnątrzścienne parami, ale jeżeli nie ma takiej możliwości, bo np. mamy małe mieszkanie, tylko jedną ścianę zewnętrzną i nie mamy gdzie zamontować to montujemy jedno urządzenie.

Jak zamontować rekuperator ścienny? Sprawdż instrukcję montażu. 

Czym się różni rekuperacja decentralna od systemu rekuperacji centralnej?

Najprościej rzecz ujmując, rekuperacja centralna to system wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła w którym centrala wentylacyjna (rekuperator) znajduje się w centralnym punkcie budynku. Świeże powietrze jest rozprowadzane do innych pomieszczeń, a zanieczyszczone powietrze usuwane, przy pomocy poprowadzonych kanałów wentylacyjnych, zaworów, czerpni i innych elementów systemu.

System wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła

Kompletny system wentylacji mechanicznej - scentralizowanej na który składa się:
central rekuperacyjna, kanały i kształtki wentylacyjne, tłumiki akustyczne, puszki rozdzielaczowe,
zawory wywiewne i nawiewne, czeprnie oraz akcesoria montażowe.

W przypadku decentralnej rekuperacji nie mamy kanałów ani pozostałej części instalacji dystrybucji powietrza (patrz. zdjęcie powyżej). System rekuperacji decentralnej ogranicza się tylko do jednostki czyli bezkanałowego rekuperatora lub kilku rekuperatorów. Należy pamiętać, że przy rekuperacji decentralnej w każdym pomieszczeniu musi być oddzielne urządzenie ponieważ nie ma kanałów wentylacyjnych które transportowały by świeże powietrze do innych pomieszczeń i wyprowadzało zużyte na zewnątrz.

Filtracja powietrza

Rekuperatory decentralne nie wypadają najkorzystniej w porównaniu do tradycyjnych systemów centralnych jeśli zależy nam na wysokiej skuteczność filtracji. Tego typu rekuperatory z zasady mają mniejsze wydajności i mały spręż. Ich konstrukcja praktycznie uniemożliwia montaż filtra o wysokiej wydajności np. filtra HEPA. W naszych rekuperatorach wewnątrzścienny są zamontowane przeciwkurzowe, wstępne filtry, czyli takie które zatrzymują większe frakcje, cząsteczki kurzu.

Filtr do rekuperatora ściennego HRU-WALL Filtr do rekuperatora HRU-PremAIRFiltr do rekuperatora HRU-MinistAIR
Filtr przecikurzoww do rekuperatora ściennego o niskim poziomie filtracji.  Filtry do cetrali rekuperacyjnej
 HRQ-PremAIR-FILT

Filtry do central rekuperacyjnych 
HRF-Mair


Możnaby się zastanowić dlaczego po prostu nie wymienimy słabszego filtra na filtr typu HEPA? Tego typu rekuperator z zasady ma pobierać jak najmniej prądu (HRU-WALL pobiera 3-5W) oraz być ultra ciche, ponieważ montujemy je w sypialni, jadalni czyli w pomieszczeniach gdzie przebywają domownicy. Wymiana filtra na skuteczniejszy, wiązałaby się z montażem mocniejszego a tym samym głośniejszego wentylatora. Dlatego jeśli ważnym aspektem rekuperacji jest dla nas skuteczna filtracja powietrza, to rekuperator decentralny nie będzie najlepszym rozwiązaniem.

Potrzebujesz wysokiego stopnia filtracji - sprawdź artykuł Co to jest filtr elektrostatyczny i jak działa? lub antysmogowy filtr MOCarz

Miejsce na rekuperator 

Jeżeli zdecydowaliśmy się na system scentralizowany, to musimy wyznaczyć specjalnie pomieszczenie dla centrali. Takie miejsce na rekuperator musi być z jednej strony możliwie jak najdalej od sypialni, żeby nawet mały szum nie zakłócał domownikom wypoczynku. A z drugiej strony, lokalizacja musi nam umożliwić łatwy i szybki dostęp do centrali w celu regularnej wymiany filtrów oraz ewentualnych prac konserwacyjno-serwisowych. Najczęściej tradycyjne centrale rekuperacyjne montuje na poddaszach, w garażach i pomieszczeniach gospodarczych typu pralnia, suszarnia. 

Montaż rekuperatora ściennego Montaż rekuperatora ściennego

Rekuperatory decentralne instalujemy w ścianie w każdym pomieszczeniu.

W przypadku rekuperatorów wewnątrzściennych jak sama nazwa wskazuje, większość urządzenia znajduje się w środku ściany, potrzebujemy jedynie miejsca na ścianie zewnętrznej. Jednak warto pamiętać, że w systemie rekuperacji centralnej mamy jedno urządzenie wentylacyjne, a w przypadku decentralnej dobrą praktyką jest montaż parami. Czyli, dwa rekuperatory lub więcej w zależności od metrażu oraz liczby mieszkańców. W najbardziej minimalistycznym podejściu powinniśmy zamontować przynajmniej jeden rekuperator w każdej sypialni.

Automatyka

Kiedy zestawimy ze sobą oba systemy rekuperacji porównując ich automatykę to i w centralnej, i w decentralnej rekuperacji możemy wybrać intensywność strumienia. Czyli ustawiamy prędkość wentylatorów, z reguły to są 3 biegi. Znacznie większe możliwości regulacji przepływu powietrza mamy w systemie rekuperacji scentralizowanej. Z drugiej strony dopasowanie i wyregulowanie całego systemu wentylacji mechanicznej centralnej jest nieporównywalnie bardziej skomplikowane, ponieważ musimy ustawić przepływy dla całego budynku.

W przypadku rekuperatorów decentralnych – dostosowujemy wydajność urządzenia osobno do każdego pomieszczenia, więc łatwiej jest wyliczyć, ile świeżego powietrza potrzebujemy.

Dedykowany sterownik dla rekuperatora HRU-WALL Dedykowany sterownik dla rekuperatora HRU-WALLPilot dla rekuperatora HRU-WALL-RC
Dedykowany sterownik podtynkowy
HRU-WALL-CONTR-I
Dedykowany sterownik natynkowy
HRU-WALL-CONTR
 Pilot do rekuperatora ściennego
HRU-WALL-RC


Ogólna zasada działania obu systemów jest podobna. W obu systemach możemy sterować prędkością czy wyposażyć w dodatkowe zewnętrzne czujniki. Różnica sprowadza się do złożoności procesu regulacji przepływu powietrza, co z kolei przekłada się na poziom kontroli jaki mamy nad działaniem centrali.

Jak wygląda sytuacji przy podłączeniu czujników RH czy CO2? Rekuperator ścienny jest prostszym rozwiązaniem to prawda, ale ponieważ montujemy go lokalnie, tj. w pojedynczym pomieszczeniu, to czujnik zamontowany w tym pokoju, będzie zbierał dane z tego pomieszczenia i sterował tą konkretną jednostką. W przypadku centralnego systemu, jeżeli wyposażymy powiedzmy trzy pomieszczenia w czujniki, gdy w jednym z tych pomieszczeń pomieszczenia odczyt będzie powyżej thresholdu, to centrala zwiększy lub zmniejszy swoje obroty, co wpłynie na działanie całego systemu. Czyli jedno pomieszczenie rzutuje na cały budynek, co może być nie do końca efektywne energetycznie. 

Jak sterować pracą rekuperatora? Przeczytaj nasz artykuł z przeglądem rozwiązań

Rekuperacja scentralizowana czy decentralna?

Przyjmijmy teoretyczną sytuację, w której zwraca się do nas klient, który jest na etapie projektowania domu, więc ma możliwość zaplanowana kompletnego systemu rekuperacji i nie ogranicza go budżet. Co jako producent obu systemów zarekomendujemy? W takim przypadku zaproponujemy wybór systemu wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła – scentralizowany. Dlaczego?

Tradycyjna rekuperacja centralna zapewnia wyższy poziom komfort użytkowania oraz wyższą jakość powietrza, które dostarcza do pomieszczeń. Pozwala nam choćby na prawidłowe zaizolowane przewodów wentylacyjnych (czyli, nie musimy się martwić o skraplanie czy oblodzenie wymiennika). Co więcej, tradycyjna centrala rekuperacyjna zapewnia wyższą efektywność odzysku dzięki wbudowanemy wymiennikowi przeciwprądowemu.

Dodatkowo, jeżeli ktoś wymaga jeszcze wyższego komfortu, możemy doposażyć instalację wentylacyjną w nagrzewnicę wstępną, która dogrzeje nam powietrza przed wymiennikiem lub nawet nagrzewnicą wtórną, która je nam dogrzeje za urządzeniem. W przypadku rekuperacji decentralnej nie mamy takiej opcji, nie jesteśmy w stanie podłączyć nagrzewnicy. Ceramiczne, regeneracyjne wymienniki zapewniają niższą efektywność odzysku, przez co możemy sobie ograniczyć poziom komfortu.

Podsumowując, jeśli dopiero projektujemy albo budujemy dom, to rekomendujemy zaprojektowanie instalacji wentylacyjnej centralnej, bo zapewnia ona większe możliwości i skuteczność. Z czasem można też doposażyć w czujniki wszystkie pomieszczenia i płynnie sterować tą pracą urządzenia. Prawda, jest to droższa inwestycja, ale z punktu widzenia komfortu i ogólnej efektywności systemu wentylacji, lepsza. 

Zaobserwowaliśmy też podobną tendencję na rynku, tzn. w nowym budownictwie stawiamy na pełnoprawny system wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła. A gdy mamy stary budynek ze źle działającą wentylacja grawitacyjną to klienci wybierają rekuperację bezkanałową. Rekuperatory ścienne, bezkanałowe bardzo często są stosowane do walki z wilgocią, a przez to z pleśnią i grzybem, które są wynikiem słabej działającej wentylacji grawitacyjnej (naturalnej). Dlatego rekuperacja decentralna jest bardzo popularna w wyremontowanych budynkach, w starszych budynkach, w kamienicach, gdzie źle działająca wentylacja bywa częstym problemem.

Kiedy warto rozważyć montaż rekuperacji decentralnej w domu?

Na wybór systemu rekuperacji decentralnej może wpływać wiele czynników, ilu użytkowników tyle powodów. Jednak z naszego doświadczenia wynika, że najczęstszymi z nich są: brak miejsca na instalację nawiewno-wywiewną, błędne działanie wentylacji grawitacyjnej(wilgoć, pleśń) oraz prosty sposób instalacji.

Omówmy na początek problem z miejscem na rekuperację. Co przez to rozumiemy?  Brak miejsca na duża jednostkę i cały scentralizowany system wentylacji mechanicznej dotyczy najczęściej już użytkowanych, istniejących budynków w których nie przewidziano tego typu instalacji. Albo projektów w których decyzję o instalacji rekuperacji podjęliśmy już w późniejszym etapie budowy domu, np. po wylewkach przez co nie możemy „schować” systemu kanałów.

Wymiary centrali rekuperacyjnej HRU-PremAIR Wymiary rekuperatora ściennego HRU-WALL
Wymiary centrali rekuperacyjnej do domu jednorodzinnego
z serii HRU-PremAIR
Wymiary rekuperatora ściennego
HRU-WALL-150-60


Instalacja tradycyjnego rekuperatora, który jest z reguły wielkości większej pralki, a do tego poprowadzenie kanałów wentylacyjnych tak aby nie zrobić całkowitego spustoszenia w domu może być dużym wyzwaniem dla mieszkańców jak i dla firmy wykonawczej na późniejszych etapach budowy lub po jej zakończeniu. Dlatego tak istotne jest aby rozważyć i zdecydować się na montaż systemu rekuperacji jeszcze na etapie projektowania. Na tym etapie możemy na spokojnie zdecydować gdzie zamontować rekuperator aby był do niego łatwy dostęp oraz jak ekonomicznie rozprowadzić cały system kanałów po budynku.

Kolejnym powodem wyboru wentylacji mechanicznej decentralnej zamiast tradycyjnego systemu scentralizowanego może być cena.  Porównując wyłącznie koszty materiałowe tzn. komponentów obu systemów bez kosztu wykonawstwa, to zestaw kilku rekuperatorów ściennych jest  tańszy niż jeden kompletny system rekuperacji scentralizowanej.

Na przykład dla domu 100m2 wycena kompletnego, centralnego systemu wentylacji mechanicznej wynosi ok. 8-10 tys., a dla systemu decentralnego – ok. 5-6 tys zł.

W końcu, klient decyduje się na rekuperator ścienny bo jest świadom, że jest to kompaktowe, prostsze rozwiązanie – zarówno jeśli chodzi o montaż, konserwację jak i działanie. Montaż takiej jednostki polega na wywierceniu otworów w ścianach i doprowadzeniu zasilanie do każdego rekuperatora i gotowe.

Podsumowując, rekuperator decentralny może się sprawdzić gdy:

  • nie mamy miejsca na tradycyjny system wentylacyjny z odzyskiem ciepła i rozprowadzeniem kanałów wentylacyjnych,

  • zależy nam na prostym i tanim systemie wentylacji mechanicznej,

  • walczymy się ze słabo działającym systemem wentylacji grawitacyjnej, który objawia się np. nadmierną wilgocią, grzybem, pleśnią.

Jak dobrać ilość jednostek?

Dobór rekuperatorów wyliczamy podobnie jak w przypadku systemu wentylacji centralnej. Są różne szkoły doboru rekuperacji do domu, my bierzemy pod uwagę ilość użytkowników i kubaturę pomieszczenia. Czyli wiemy, ile nawiewa taki rekuperator metrów sześciennych na godzinę, chcemy dostarczać na przykład 20, 30, 50 metrów świeżego powietrza i tak dobieramy jednostkę. Radzimy tak dobierać rekuperator żeby pracował na drugim biegu, a ten najwyższy -  trzeci bieg traktujemy jako = przewietrzanie – tryb boost. To samo tyczy się zresztą centrali rekuperacyjnej, na co dzień powinna pracować nie więcej niż na 70% wydajności.

Na przykład HRU-WALL-150-60 nawiewa 60 m3/h, ale jest to max. wydajność urządzenia gdy pracuje na najwyższym, trzecim biegu, na drugim biegu 45m3/h i tak optymalnie powinniśmy dobierać. Z drugiej strony, musimy do tego doboru podejść rozsądnie, przyjmijmy, że mamy salon i dwuosobową rodzinę, to na drugim biegu do 40 metrów powinno wystarczyć. Oczywiście, idealnie byłoby precyzyjnie dobrać ilość jednostek zgodnie z kubaturą i ilością mieszkańców, ale jeśli nie mamy miejsca lub funduszy na kilka jednostek, to jeden rekuperator również powinien pomóc i wpłynąć pozytywnie na ogólną jakość powietrza w mieszkaniu.

Zgodnie z wytycznymi technicznymi „§ 149. 1. Strumień powietrza zewnętrznego doprowadzanego do pomieszczeń, niebędących pomieszczeniami pracy, powinien odpowiadać wymaganiom Polskiej Normy dotyczącej wentylacji, przy czym w mieszkaniach strumień ten powinien wynikać z wielkości strumienia powietrza wywiewanego, lecz być nie mniejszy niż 20 m3/h na osobę przewidywaną na pobyt stały w projekcie budowlanym”.

Czyli przy doborze ilość rekuperatorów przyjmujemy co najmniej 20 metrów sześcienny świeżego powietrza na mieszkańca. Bez problemu rekuperator ścienny może taką ilość powietrza dostarczyć.

Rekuperacja decentralna a polskie przepisy

Jeżeli wybieramy system wentylacji – wentylację naturalną (grawitacyjną) lub mechaniczną – to musimy się zdecydować na jeden system, nie możemy mieć dwóch działających wentylacji, bo będą one zaburzały swoją pracę.

I nie jest to tylko dobra praktyka, ale jest to określone w warunkach technicznych, zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury Dz.U.2019.0.1065  w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z dnia 12 kwietnia 2002 r. rozdział 6:

"§ 148. Wentylacja 1. Wentylację mechaniczną wywiewną lub nawiewno-wywiewną należy stosować w budynkach wysokich i wysokościowych oraz w innych budynkach, w których zapewnienie odpowiedniej wymiany powietrza nie jest możliwe za pomocą wentylacji grawitacyjnej lub wentylacji hybrydowej. W pozostałych budynkach może być stosowana wentylacja grawitacyjna lub wentylacja hybrydowa.2. W pomieszczeniu, w którym jest zastosowana wentylacja mechaniczna lub klimatyzacja, nie można stosować wentylacji grawitacyjnej ani wentylacji hybrydowej. Wymaganie to nie dotyczy pomieszczeń z urządzeniami klimatyzacyjnymi nie pobierającymi powietrza zewnętrznego.”

Dlatego gdy w remontowanym budynku decydujemy się na wentylację mechaniczną, to powinniśmy w jakiś sposób dezaktywować wentylację grawitacyjną, np. zasłonić kratki wentylacyjne. To samo tyczy się nawiewników okiennych, one również mogą nam zaburzyć przepływ powietrza a tym samym prawidłowe działanie systemu wentylacji.

powrót
REKUPERACJA
PROJEKTOWANIE