Efektywność pracy rekuperatorów zależy zarówno od sprawności wymiennika ciepła, jak i energochłonności zastosowanych w nich wentylatorów. Pracują one zazwyczaj z różnymi prędkościami obrotowymi, a ich zadaniem jest m.in. zoptymalizowanie zużycia energii. W rekuperatorach stosuje się różne wentylatory – od ich jakości i rodzaju zależy, jak długo będą pracować bezawaryjnie, jaka będzie żywotność całej instalacji oraz jak duży hałas będą emitować.
Sposób działania wentylatora
Wentylatory odpowiadają za ruch powietrza. Aby pracowały prawidłowo, konieczne jest pojawienie się różnic ciśnienia po ich dwóch stronach – to czynnik, który wprawia powietrze w ruch. W rekuperatorach montowane są wentylatory o konkretnej wielkości i mocy, dostosowanych do zakładanego strumienia powietrza. Ponadto wentylatory różnią się sprężem dyspozycyjnym, czyli zdolnością do pokonywania oporów, jakie występują w instalacji wentylacyjnej.
W rekuperatorach wentylatory nadają kierunek powietrzu – nawiewają świeże powietrze pobierane z zewnątrz i wyciągają zużyte, zanieczyszczone powietrze z pomieszczenia. Nawiewane powietrze przepływa przez wymiennik ciepła, w którym oddaje ciepło do powietrza wywiewanego z pomieszczenia. Ważne jest jednak, że strumienie powietrza się nie mieszają – przechodzą blisko siebie, nie wchodząc w bezpośredni kontakt.
Rodzaje wentylatorów w rekuperatorach
Wśród często stosowanych w rekuperatorach wentylatorów wyróżniamy wentylatory zmiennoprądowe (AC), stałoprądowe (DC), a także elektronicznie komutowane (EC). Czym się różnią i które z nich zapewniają najlepszą pracę rekuperatorom?
Wentylatory prądu stałego (DC)
Są to wentylatory uważane za rozwiązanie energooszczędne. Wentylatory prądu stałego cechują się nawet o 30% większą sprawnością niż wentylatory prądu przemiennego. Ich największą zaletą jest niskie zużycie energii – według szacunkowych danych wielu producentów możliwe jest zminimalizowanie kosztów nawet o 40%. Docenia się je także za stosunkowo cichą pracę, co przekłada się na komfort mieszkańców i osób przebywających w budynku.
Wentylatory prądu przemiennego (AC)
Wyróżniają się niższą ceną niż wentylatory prądu stałego. Z powodu jednak większego zużycia energii i tym samym wyższych kosztów użytkowania rekuperacji zaprojektowano wentylatory prądu przemiennego w wersji elektronicznie komutowanej (EC) – jako ich energooszczędną alternatywę.
Wentylatory elektronicznie komutowane (EC)
Są alternatywą dla tradycyjnych wentylatorów prądu przemiennego, jednak zapewniają większy komfort użytkowania. Przede wszystkim zużywają mniej energii – są bardziej energooszczędne i umożliwiają obniżenie rachunków za prąd. Prędkość obrotową zmienia się przy nich bardzo szybko i łatwo, zaczynając od 20% prędkości znamionowej. Nie potrzebują zasilacza w przeciwieństwie do wentylatorów prądu stałego i wyróżniają się cichą pracą.
Wydajność i spręż wentylatorów
Wentylatory są jednym z ważniejszych elementów rekuperatorów. Aby pracowały wydajnie, ich wielkość i moc muszą być dostosowane do szacowanego strumienia powietrza dla urządzenia. Spręż dyspozycyjny, czyli zdolność do pokonywania nieuchronnie występujących oporów w instalacji wentylacyjnej, powinien być na jak najwyższym poziomie. Przy mniejszych stratach ciśnienia większe są przepływy powietrza. Oznacza to, że wydajność i spręż są parametrami, które przy wyborze wentylatorów należy rozpatrywać jednocześnie.
Jeżeli potrzebujesz rekuperacji do domu jednorodzinnego, optymalnymi wartościami wydajności i spręży wentylatorów będą odpowiednio 200–400 m³/h i 150–200 Pa.
Pobór prądu przez wentylator
Ilość pobieranego prądu przez wentylatory zależy od kilku czynników – przede wszystkim od ich rodzaju. Decydując się na wentylatory prądu stałego, oszczędzamy nawet do 40% energii. Duże znaczenie ma też stosunek wydajności do spręży. Informacja o poborze prądu przez wentylatory powinna znajdować się w dokumentacji w sekcji „Karta produktu".
Ogólne wymagania dotyczące efektywności energetycznej zostały określone w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 327/2011. W kontekście urządzeń wentylacyjnych rozpatrujemy rozporządzenie 1253/2014, według którego wentylatory zastosowane w urządzeniu powinny być wielobiegowe lub z bezstopniową regulacją. Podaje się także maksymalny pobór mocy, generowany głównie przez wentylatory oraz w małym stopniu przez układ sterujący urządzenia. Istotnym wskaźnikiem do oceny sprawności jest jednostkowy pobór mocy JMP, czyli stosunek mocy pobieranej do natężenia przepływu podawany w W/(m³/h) – im niższy, tym lepiej.
Głośność wentylatorów
Im niższa prędkość obrotowa wentylatorów, tym hałas jest mniejszy – poziom hałasu rośnie wraz ze wzrostem prędkości obrotowej. Jest to przydatna wiedza, ponieważ w dokumentacji bardzo często podawany jest jedynie poziom ciśnienia akustycznego emitowanego przez centralę z uwzględnieniem określonej odległości, np. 1 metra. Do określenia natężenia dźwięku używa się jednostki decybel [dB]. Jest to wartość logarytmiczna – każde 10 dB oznacza dwukrotne zwiększenie poziomu hałasu. Zgodnie z rozporządzeniem 1254/2014 etykiety efektywności energetycznej zawierają wartość mocy akustycznej od obudowy Lwa dB(A).
Przy analizie parametrów związanych z głośnością wentylatorów należy uwzględnić fakt, że na co dzień nie będziemy przebywać w pobliżu rekuperatora. Dlatego istotna jest głośność instalacji odczuwalna w pomieszczeniach w normalnych warunkach – zależy ona w znaczącym stopniu od projektu i wykonania instalacji.
Wentylatory w rekuperatorach zapewniają odpowiednią wydajność i spręż. To od nich zależy głośność pracy całej instalacji, a ich rodzaj decyduje o tym, ile prądu będą pobierały.
Chcesz wiedzieć więcej? Przeczytaj inne artykuły na temat rekuperacji:
- Rekuperacja – co to jest – dowiedz się, jak działa rekuperacja, jakie są jej najważniejsze komponenty, zalety i wady.
- Czym jest i jak działa wymiennik entalpiczny? – nadmierne osuszanie powietrza a rekuperacja.
- 14 rzeczy, które musisz wiedzieć o PremAIR – przewodnik po działaniu naszego najnowocześniejszego rekuperatora.
- Jak sterować rekuperacją? – przewodnik po rozwiązaniach sterowania dla rekuperacji.