Jaki filtr do rekuperacji wybrać?

Filtr do wentylacji mechanicznej

Nadrzędnym zadaniem systemu wentylacji jest zapewnienie prawidłowej wymiany powietrza. W przypadku wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła, powietrze jest dodatkowo filtrowane z zanieczyszczeń zanim zostanie doprowadzone do pomieszczeń.

Obecnie praktycznie każda centrala rekuperacyjna dostępna na rynku jest wyposażona w filtry nawiewne i wywiewne, które oczyszczają powietrze zarówno wtłaczane do pomieszczenia, jak i z niego usuwane.

Jaką funkcję pełnią filtry w rekuperatorze?

Filtry powietrza w rekuperatorze pełnią dwie funkcje:

1. oczyszczają powietrze z zewnątrz z zanieczyszczeń, zapewniając mieszkańcom czyste i świeże powietrze;
2. chronią komponenty urządzenia przed uszkodzeniem w wyniku przedostania się nieczystości do wnętrza.

Rekuperacja vs smog

Najbardziej zaawansowanym sposobem ochrony domu przed smogiem jest skuteczna filtracja powietrza zewnętrznego zanim przedostanie się do pomieszczeń – czyli przy pomocy wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła.

Czy skoro nasz system wentylacji mechanicznej już posiada filtry powietrza, to jesteśmy chronieni przed smogiem? Niezupełnie. Istotne jest, w jaki układ filtracyjny wyposażona jest nasza instalacja.

Do budowy central rekuperacyjnych z reguły wykorzystuje się filtry wstępne, zgrubne – tj. o średniej skuteczności filtracji – które nie wychwytują tak małych cząstek jak pył zawieszony (PM – particulate matter). Nasuwa się więc pytanie: Dlaczego do produkcji rekuperatorów nie są stosowane mocniejsze filtry?

Wymiana filtrów w rekuperatorach

Po pierwsze, im wyższa skuteczność filtracji, tym wyższa cena zakupu filtra. Wymiana filtrów do rekuperatora to jeden z ważniejszych elementów składających się na koszt eksploatacji systemu rekuperacji.

W rekuperatorze mamy zestaw dwóch filtrów i niezbędna jest ich regularna wymiana – w zależności od zaleceń producenta oraz zanieczyszczenia powietrza raz na 3–6 miesięcy, a nawet raz w miesiącu. Wyposażenie centrali rekuperacyjnej w droższe, dokładne filtry oznaczałoby dla mieszkańców wyższy ogólny koszt eksploatacji całej wentylacji mechanicznej.

Cena filtrów do rekuperacji

Jest to o tyle istotny aspekt, że z powodu zbyt wysokiej ceny filtrów klient może próbować samodzielnie je „wyprodukować" zamiast kupić rekomendowany model lub zbyt długo trzymać zabrudzone filtry.

Jako producent nie jesteśmy bezstronni w tej dyskusji. Prawda jest jednak taka, że filtr jest bardzo ważnym elementem centrali. Jej wydajność zależy również od rodzaju filtra, w jaki jest wyposażona. Podczas badań jednostki jest ona testowana z konkretnym filtrem – wszelkie parametry urządzenia (wydajność, spręż, odzysk ciepła itd.) są określane dla rekuperatora z odpowiednim, czystym filtrem.

Dlaczego nie warto oszczędzać na filtrach powietrza?

Wymiana filtra na nieseryjny, nierekomendowany przez producenta, może znacząco wpłynąć na wydajność systemu wentylacji. Na przykład może się okazać, że centrala będzie miała gorszą wydajność, bo wstawiliśmy filtr nieprzewidziany przez producenta. Ważne są także przecieki wokół filtra – jeżeli zamienny produkt ma inne wymiary lub gorsze wykonanie, ilość nieprzefiltrowanego powietrza może być całkiem duża.

Co więcej, korzystanie z nieoryginalnych części zamiennych może oznaczać utratę gwarancji na urządzenie (zalecamy sprawdzić warunki gwarancji rekuperatora):

„Gwarancja przestaje obowiązywać w momencie dokonania przez użytkownika zmian w przedmiocie gwarancji oraz w przypadku korzystania z innych niż zalecane przez producenta materiałów eksploatacyjnych."

Dlatego rekomendujemy zakup wyłącznie dedykowanych filtrów.

Filtry powietrza a opory przepływu

Kolejnym powodem wyposażania rekuperatora w filtry o niższej skuteczności filtracji jest problem generowania oporów w urządzeniu. Filtry powietrza zwiększają opory przepływu powietrza, a tym samym podnoszą zużycie energii elektrycznej potrzebnej do działania wentylacji mechanicznej.

Wybór filtrów dokładnych do konstrukcji centrali rekuperacyjnej oznaczałby również dobór mocniejszych wentylatorów i większej centrali, a tym samym wyższy ostateczny koszt rekuperatora. Producent central rekuperacyjnych musi odnaleźć złoty środek – pewnego rodzaju kompromis przy doborze optymalnego modelu filtra powietrza, aby zapewniał odpowiednie parametry jakości powietrza, a jednocześnie nie generował znaczących oporów w instalacji.

Jakie filtry do wentylacji mechanicznej wybrać?

Jeszcze kilka lat temu standardem na rynku były filtry klasy G4 według już nieaktualnej normy PN-EN 779. Obecnie obowiązuje nowa norma ISO 16890, gdzie klasyfikacja filtrów polega na podaniu sposobu filtracji przez określenie wielkości cząstek pyłu, który filtr wychwytuje, oraz skuteczności wyrażonej w procentach.

System domowych systemów wentylacji z odzyskiem ciepła oczyszcza powietrze z zanieczyszczeń, ale jeśli nie jest wyposażony w filtry dokładne, nie ochroni nas przed smogiem.

Według porównania opracowanego przez stowarzyszenie Eurovent (patrz tabela 1), filtr aby można było go określić jako „antysmogowy" (filtrujący cząstki PM_2,5 i PM₁₀) powinien posiadać co najmniej klasę F7 wg starej normy¹. Na rynku natomiast filtry F7 lub wg nowej normy ePM1 ≥ 50% są najczęściej dostępne jako akcesoria dodatkowe, a w zestawie z rekuperatorem otrzymujemy filtry wstępne, zgrubne.

Tabela 1. Zamiana klas filtrów zaproponowana przez stowarzyszenie Eurovent

Dlatego, jeśli w miejscu, w którym mieszkamy lub chcemy zamieszkać, jest wysoki stopień zanieczyszczenia powietrza, zalecamy:

• wybór centrali z filtrem o klasie nie niższej niż ePM1 ≥ 50%;
• regularną wymianę filtrów powietrza;
• zakup dodatkowego filtra kanałowego, antysmogowego.*

*Jeśli wybrany model rekuperatora nie może być wyposażony w filtry o wyższej skuteczności filtracji, polecamy montaż filtra kanałowego. Filtr kanałowy to filtr powietrza do montażu na kanale wentylacyjnym, który zatrzymuje zanieczyszczenia z powietrza nawiewanego, które w przeciwnym razie osadzałyby się w instalacji wentylacyjnej.

Co to jest filtr antysmogowy?

„Filtr antysmogowy" nie jest terminem technicznym – ustawodawca nie stworzył osobnej podkategorii urządzeń filtracyjnych antysmogowych. Ponieważ nie istnieje jedna definicja takiego filtra określająca np. parametry jakie powinien spełniać, nazwa „filtr antysmogowy" może być używana dość swobodnie².

Nie zmienia to jednak faktu, że z powodu rosnącego zapotrzebowania na rozwiązania antysmogowe chroniące przed zanieczyszczeniem powietrza, na rynku pojawiają się coraz to nowe produkty o różnym poziomie skuteczności. Alnor również dodał do oferty serię filtrów antysmogowych do wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła, powstałych z myślą o skutecznej filtracji pyłu zawieszonego (cząstek stałych PM_2,5 oraz PM₁):

• puszki filtracyjne z 2 wkładami filtracyjnymi (MOCarz = filtr wstępny + filtr właściwy ISO ePM1 80% zgodnie z EN-ISO 16890; MOCarz-CA = filtr wstępny z aktywnym węglem ISO Coarse 75% + filtr właściwy ISO ePM1 80% zgodnie z EN-ISO 16890);
• filtr elektrostatyczny e-MOCarz (skuteczność ePM1 95%).

Takie filtry antysmogowe instaluje się przed centralą na kanale czerpnym jako dodatkowe urządzenie oczyszczające powietrze.

Filtr węglowy do wentylacji mechanicznej

W wersji MOCarz-CA filtr wyposażony został w wkład impregnowany węglem aktywnym o konstrukcji „W". Głównym celem zastosowania takiego materiału jest dezodoryzacja powietrza oraz wstępne oczyszczanie z pyłów i zanieczyszczeń gazowych. Węgiel aktywny (aktywowany) posiada ogromną powierzchnię adsorpcji, przez co skutecznie wiąże na swojej powierzchni cząstki zanieczyszczeń, bakterii i węglowodorów.

Ważne: Bardzo istotne jest uwzględnienie w projekcie wentylacji mechanicznej dodatkowego filtra kanałowego. W kalkulacji wydatku i sprężu centrali projektant powinien wziąć pod uwagę kanałowy filtr powietrza, aby sprawdzić, czy rekuperator poradzi sobie z oporami generowanymi przez filtr.

W przypadku obawy o zbyt duże spadki przepływu spowodowane przez filtry tkaninowe (np. typu HEPA), można rozważyć montaż filtra elektrostatycznego.

Antysmogowy filtr elektrostatyczny

Filtry elektrostatyczne wykorzystują zjawisko wyładowań elektrycznych do oczyszczania powietrza. Właśnie ze względu na tę odmienną zasadę działania, w porównaniu do tradycyjnych filtrów tkaninowych generują minimalne opory rzędu kilku paskali – np. filtr elektrostatyczny e-MOCarz generuje jedynie 10 Pa.

Tabela 2. Dane techniczne filtra antysmogowego e-MOCarz

Takie urządzenie filtracyjne nie obciąży układu energetycznego budynku ani nie zwiększy znacząco rachunków. Dodatkowo, filtr elektrostatyczny jest wielorazowego użytku – nie musimy go wymieniać co kilka miesięcy na nowy, wystarczy umyć wodą z detergentem. W dobie zrównoważonego rozwoju, dla wielu klientów może to być nie tylko praktyczne rozwiązanie, ale i zgodne z ich podejściem do życia.

Sytuacja nie jest jednak taka kolorowa, jeśli porównamy cenę zakupu filtrów elektrostatycznych z filtrami wykonanymi z materiałów włóknistych. Z jednej strony koszt zakupu takiego filtra jest znacznie większy – ok. 3000–5000 PLN, gdzie koszt puszki filtracyjnej z dwoma wkładami filtracyjnymi to ok. 250–350 zł.

Z drugiej strony, koszt wymiany kompletu filtrów do rekuperatora oraz dodatkowego filtra kanałowego (tkaninowego) może się kumulować w ciągu roku eksploatacji systemu rekuperacji. Dlatego jeśli rozważamy zakup antysmogowego filtra elektrostatycznego, powinniśmy przeliczyć, ile kosztowałaby nas regularna wymiana standardowych filtrów tkaninowych i czy w perspektywie 2–5 lat inwestycja w droższe rozwiązanie będzie opłacalna.

1. Eurovent Guide Book. Air Filters for General Ventilation
2. Instalacyjne rozwiązania antysmogowe. Numer 12/2019–1/2020 Chłodnictwo & Klimatyzacja

Chcesz wiedzieć więcej? Przeczytaj inne artykuły na temat rekuperacji:

1. Rekuperacja co to jest – dowiedz się jak działa rekuperacja, jakie są jej najważniejsze komponenty, zalety i wady.
2. Czy rekuperacja jest głośna? – jak uniknąć szumów w instalacji rekuperacji.
3. Czym jest i jak działa wymiennik entalpiczny? – nadmierne osuszanie powietrza a rekuperacja.
4. 14 rzeczy, które musisz wiedzieć o PremAIR – przewodnik po działaniu naszego najnowocześniejszego rekuperatora.