Na budowach wciąż widzimy ten sam problem. Inwestor wybiera dobry rekuperator, a potem oszczędza na kanałach, które łączą go z czerpnią i wyrzutnią. Zimą na źle zaizolowanej czerpni zbiera się woda, a część odzyskanego ciepła ucieka, zanim dotrze do pokojów. Skład i zalety całego systemu opisujemy w artykule System EPP Alnor – nowoczesna instalacja rekuperacji. Tutaj skupiamy się na samym materiale i jego parametrach.
W skrócie:
- EPP ma zamknięte komórki wypełnione powietrzem, więc izoluje i nie chłonie wody.
- Kanały EPP Alnor mają przewodność cieplną λ = 0,039 W/(m·K) i ściankę o grubości 15 mm lub 43 mm.
- Izolacja jest ciągła również w kolanach, trójnikach i złączkach, bo nie jest osobną warstwą.
- System osiąga klasę szczelności ATC2 (dawniej klasa D) wg normy PN-EN 17192 i pracuje w zakresie od −25°C do +80°C.
- Materiał przebadano na odporność mikrobiologiczną wg normy PN-EN ISO 846:2019. Nie jest przy tym materiałem bakteriobójczym.
Skąd biorą się właściwości EPP?
Właściwości EPP wynikają z jego budowy: większą część objętości stanowi powietrze zamknięte w drobnych komórkach. Granulat polipropylenu spienia się do postaci kulek, które formuje się parą wodną w gotowy kształt. Kulki zgrzewają się ze sobą i powstaje sztywny, a jednocześnie sprężysty element.
Nieruchome powietrze słabo przewodzi ciepło, więc materiał dobrze izoluje. Komórki są zamknięte, więc woda nie wnika w głąb ścianki. Formowanie parowe w dedykowanych formach daje też powtarzalne wymiary, które nie zmieniają się w czasie. Od tej stabilności wymiarowej zależy szczelność połączeń.
Czym EPP różni się od styropianu (EPS) i spienionego polietylenu (EPE), wyjaśniamy w artykule Polistyren spieniony vs polipropylen spieniony.
Ile izoluje ścianka EPP? Przewodność i opór cieplny
Ścianka EPP o grubości 15 mm ma opór cieplny ok. 0,38 m²K/W, a ścianka 43 mm ok. 1,10 m²K/W. Wynika to z przewodności cieplnej λ = 0,039 W/(m·K), porównywalnej z typowymi materiałami izolacyjnymi.
W kanale stalowym jest inaczej. Blacha dobrze przewodzi ciepło, więc na czerpni i wyrzutni trzeba ją owinąć otuliną i dokładnie zakleić łączenia. Najtrudniej jest na kolanach, trójnikach i połączeniach, gdzie otulinę trzeba docinać i taśmować. Każda szczelina w takiej izolacji to mostek cieplny. W systemie EPP izolacyjna jest ścianka każdego elementu, także kształtek, więc izolacji nie da się pominąć ani źle dociąć.
Czy w kanałach EPP skrapla się woda?
Ryzyko skraplania jest znacznie mniejsze niż na nieizolowanej blasze. Zimą czerpnią płynie powietrze o temperaturze zewnętrznej, np. −10°C. Jeśli zewnętrzna powierzchnia kanału jest zimna, para wodna z powietrza w pomieszczeniu osiada na niej jak na butelce wyjętej z lodówki, a woda może kapać na sufit podwieszany.
Ścianka EPP oddziela zimne powietrze w kanale od ciepłego otoczenia. Powierzchnia kanału pozostaje cieplejsza, więc rzadziej osiąga temperaturę punktu rosy. Przy długich odcinkach czerpni i wyrzutni lub w wilgotnym pomieszczeniu technicznym lepszym wyborem jest wariant 43 mm. Ogólne zasady izolowania kanałów, niezależnie od materiału, opisujemy w artykule Izolacja rur i kanałów rekuperacji.
Czy EPP chłonie wodę? Nasiąkliwość i odporność na wilgoć
EPP ma pomijalną nasiąkliwość: zamknięte komórki prawie nie chłoną wody, więc kanał nie pęcznieje i nie traci właściwości izolacyjnych. To istotna różnica w porównaniu z wełną mineralną, która po zawilgoceniu wyraźnie gorzej izoluje. Jako tworzywo EPP nie koroduje i dobrze znosi kontakt z olejami.
Właściwości mechaniczne i akustyczne EPP
- Mała masa. Metrowy odcinek kanału bez trudu trzyma się jedną ręką, co ułatwia montaż pod stropem.
- Sprężystość. EPP wytrzymuje obciążenia statyczne i dynamiczne oraz wielokrotne uderzenia. Po przypadkowym uderzeniu kanał wraca do kształtu i nie kruszy się w transporcie.
- Gładkie wnętrze. Chropowatość wewnętrznej powierzchni kanałów EPP Alnor wynosi 0,077 mm, co ogranicza opory przepływu.
- Tłumienie drgań. Pianka tłumi drgania ścianek, więc kanał nie rezonuje jak cienka blacha.
Czy EPP jest odporny na pleśń i grzyby?
Tak, sam materiał nie sprzyja rozwojowi pleśni. Polipropylen nie jest pożywką dla mikroorganizmów, a zamknięte komórki nie gromadzą wody, której grzyby potrzebują do wzrostu. Odporność materiału kanałów EPP Alnor zbadano według normy PN-EN ISO 846:2019 metodą A, czyli testem wzrostu grzybów. Próbki tworzywa pokrywa się zarodnikami grzybów i przetrzymuje w ciepłym, wilgotnym środowisku bez dodatkowej pożywki. Grzyby mogą wtedy rosnąć tylko wtedy, gdy samo tworzywo dostarcza im składników odżywczych.
Standardowe EPP nie jest jednak bakteriobójcze. Odmiany z dodatkiem biobójczym istnieją, ale stosuje się je w branżach wymagających sterylności, a nie w wentylacji mieszkaniowej. Pleśń może się też pojawić na kurzu osiadłym w kanale, niezależnie od materiału. O czystości instalacji decydują więc trzy rzeczy: materiał, który nie sprzyja pleśni, dobre filtry w rekuperatorze i ich regularna wymiana. Gładkie wnętrze kanałów EPP utrudnia osiadanie zanieczyszczeń.
Jakie parametry mają kanały EPP Alnor?
System kanałów i kształtek EPP Alnor występuje w dwóch wariantach grubości ścianki: 15 mm w średnicach Ø125, Ø150, Ø160, Ø180 i Ø200 mm oraz 43 mm w średnicach Ø125, Ø160 i Ø200 mm. Kanały proste mają długość 1000 mm.
| Parametr | EPP 15 mm | EPP 43 mm |
|---|---|---|
| Średnice | Ø125, Ø150, Ø160, Ø180, Ø200 mm | Ø125, Ø160, Ø200 mm |
| Przewodność cieplna λ | 0,039 W/(m·K) | 0,039 W/(m·K) |
| Opór cieplny ścianki R | ok. 0,38 m²K/W | ok. 1,10 m²K/W |
| Klasa szczelności (PN-EN 17192) | ATC2 (dawniej klasa D) | ATC2 (dawniej klasa D) |
| Temperatura stosowania | od −25°C do +80°C | od −25°C do +80°C |
| Odporność mikrobiologiczna | badanie wg normy PN-EN ISO 846:2019 (test wzrostu grzybów) | badanie wg normy PN-EN ISO 846:2019 (test wzrostu grzybów) |
| Chropowatość wewnętrznej powierzchni | 0,077 mm | 0,077 mm |
Wiele domów obsłuży wariant 15 mm. Wersja 43 mm ma prawie trzykrotnie wyższy opór cieplny i przydaje się tam, gdzie kanały czerpni i wyrzutni są długie albo pomieszczenie techniczne jest wilgotne. Ostateczny wybór najlepiej zostawić projektantowi instalacji.
System obejmuje kanały proste, kolana 45°, złączki mufowe, trójniki, redukcje i obejmy montażowe. Pełną listę elementów znajdziesz na kartach produktów EPP-15-SRGL i EPP-43-SRGL oraz w karcie katalogowej systemu EPP. Kanały pasują do standardowych króćców rekuperatorów Alnor: PremAIR, SlimAIR, MinistAIR, FlatAIR i BoxAIR, a także łączą się z kształtkami SPIRAL®System w odpowiadających średnicach.
Jak szczelne są połączenia mufa–nypel?
Połączenia mufa–nypel zapewniają systemowi EPP Alnor klasę szczelności ATC2 (dawniej klasa D) bez wkrętów i taśm. Elementy wsuwa się jeden w drugi, a wybrzuszenia na nyplu, podwójne w systemie 15 mm i potrójne w 43 mm, uszczelniają połączenie. Dzięki stabilności wymiarowej elementów formowanych parą połączenia są powtarzalne.
Mniej czynności przy łączeniu i izolowaniu to mniej miejsc, w których można popełnić błąd. Szczelna i dobrze zaizolowana czerpnia oraz wyrzutnia pozwalają rekuperatorowi pracować tak, jak zakładał projekt.
EPP czy stal izolowana na budowie – różnice w izolacji
To nie jest wybór „albo–albo”. Kanały EPP najlepiej sprawdzają się na odcinkach, które muszą być izolowane: czerpni, wyrzutni i przy rekuperatorze. Kanały stalowe dobrze pracują w głównych ciągach i większych instalacjach. Alnor produkuje oba rodzaje kanałów, więc dobór zależy od miejsca w instalacji.
| Cecha | Kanały EPP | Stal + izolacja wykonywana na budowie |
|---|---|---|
| Ciągłość izolacji | w ściance kanału i każdej kształtki | zależy od staranności wykonawcy, najsłabsze miejsca na kształtkach |
| Zachowanie w wilgoci | pomijalna nasiąkliwość, brak korozji | zawilgocona wełna traci właściwości izolacyjne |
| Ryzyko skraplania na powierzchni | niskie, zależne od grubości ścianki | rośnie przy każdej szczelinie w otulinie |
| Odporność na uderzenia | materiał sprężysty, wraca do kształtu | wgniecenia blachy, uszkodzenia otuliny |
| Typowe miejsce w instalacji | czerpnia, wyrzutnia, odcinki przy rekuperatorze | główne ciągi, większe budynki |
EPP w urządzeniach Alnor
Zanim zaproponowaliśmy kanały z EPP, sprawdziliśmy ten materiał we własnych urządzeniach. Samonośną obudowę z EPP mają dziś rekuperatory Alnor z serii PremAIR, SlimAIR, MinistAIR i FlatAIR oraz BoxAIR. Pierwszym z nich był PremAIR, w którym zastąpiliśmy blachę spienionym polipropylenem. Obudowa jest o około połowę lżejsza od blaszanej, a jej komponenty nie wymagają dodatkowej izolacji. Z tego samego materiału powstają skrzynki rozprężne i rozdzielcze, o których więcej piszemy w artykule Skrzynka rozprężna do rekuperacji – stalowa czy z tworzywa?
Najczęściej zadawane pytania o EPP w wentylacji
Jaką przewodność cieplną ma EPP w kanałach wentylacyjnych?
Kanały EPP Alnor mają przewodność cieplną λ = 0,039 W/(m·K). Ścianka 15 mm daje opór cieplny ok. 0,38 m²K/W, a ścianka 43 mm ok. 1,10 m²K/W.
Czy kanały EPP trzeba dodatkowo izolować?
Nie. Izolacją jest ścianka każdego kanału i każdej kształtki, więc nie ma osobnej otuliny do montażu.
Którą grubość ścianki wybrać: 15 czy 43 mm?
Wariant 15 mm wystarcza w większości domów. Wariant 43 mm ma prawie trzykrotnie wyższy opór cieplny i lepiej chroni przed skraplaniem na długich odcinkach czerpni i wyrzutni lub w wilgotnych pomieszczeniach technicznych.
Czy zawilgocenie obniża izolacyjność EPP?
Praktycznie nie. Zamknięte komórki nie chłoną wody, więc EPP, inaczej niż wełna mineralna, zachowuje parametry izolacyjne w wilgotnym otoczeniu.
Jaką klasę szczelności mają kanały EPP Alnor?
System kanałów i kształtek EPP Alnor osiąga klasę szczelności ATC2 (dawniej klasa D) według normy PN-EN 17192.
W jakim zakresie temperatur pracują kanały EPP?
Kanały i kształtki EPP Alnor stosuje się w zakresie od −25°C do +80°C.
Czy w kanałach EPP może rozwijać się pleśń?
Sam materiał jej nie sprzyja, co potwierdziło badanie według normy PN-EN ISO 846:2019. O higienie instalacji decydują jednak także filtry w rekuperatorze i ich regularna wymiana.
Czy EPP jest bakteriobójczy?
Standardowe EPP nie jest bakteriobójcze. Nie sprzyja rozwojowi pleśni, ale nie niszczy mikroorganizmów.
Czy EPP nadaje się do recyklingu?
Tak. EPP to w całości polipropylen (symbol 5, PP), więc po demontażu nie trzeba rozdzielać materiałów.
Kiedy kanały EPP to dobry wybór?
Kanały EPP najlepiej sprawdzają się tam, gdzie izolacja ma znaczenie: na czerpni, wyrzutni i przy rekuperatorze. Izolacja jest w ściance każdego elementu, materiał nie chłonie wody i nie sprzyja pleśni, a szczelne połączenia mufa–nypel nie wymagają taśm. Dzięki temu instalacja ogranicza straty ciepła i skraplanie wody, czyli dwa najczęstsze problemy domowej rekuperacji.